Çinlilerin “her derde deva” olarak gördüğü, 5000 yıl önce Mançurya dağlarında keşfedilmiş Panax Ginseng ile ilgili bilmeniz gereken her şey…
Eczacilarburada.com üyelerine özeldir.
Tarihçesi:
Çin, Kore gibi Uzak Doğu ülkelerinin dağ ormanlarında yetişen ve oldukça saygı duyulan bir bitki olan Panax ginseng, 5000 yıl önce Çin’deki Mançurya dağlarında keşfedilmiş. Çinliler bu bitkiyi, “her derde deva” olarak gördüğü için Latince adı, Yunanca “her şey için” anlamına gelen panacea kelimesinden gelmektedir (1). İngilizce adı ginseng ise Çince “rehnsen” kelimesinden gelmektedir (2).
Çeşitleri:
Dünya genelinde 17 Panax türü bulunmaktadır. P. ginseng (Asya veya Kore ginsengi), P. quinquefolius (Amerikan ginsengi) ve P. notoginseng (Çin ginsengi), en çok kullanılan türleridir.
- P. ginseng, onarıcı olarak kullanılır.
- P. quinquefolius, susuzluğu, yorgunluğu, ağız kuruluğunu, solunum yollarını ve irritabiliteyi tedavi etmek için kullanılır.
Bu iki türde bulunan ginsenozid türleri (Rf, F11) sayesinde sahte ginsenglerden ayrılırlar (2).
Sekonder Metabolitleri:
Saponin, polisakkarit, flavonoit gibi birçok sekonder metabolit içerir. Saponinler (Ginsenozitler) Panax türlerinden elde edilen ilaçların etkinliğinden sorumlu, ana biyoaktif bileşenleridir (2).
Farmakolojik etkileri:
- Sinir Sistemi Etkileri:
- Sinir iletimini düzenleme, öğrenme ve hafıza fonksiyonlarını güçlendirme, nörokoruma ile ilgili etkileri vardır. Yapılan bir in vivo çalışmada, uyku süresini artırdığı da görülmüştür (3).
- Antikanser ve İmmünmodülatör Etkileri:
- Tümör hücrelerinde büyümeyi inhibe eden ve sitotoksik etkileri vardır.
-
- Bir araştırmada, Ginseng tüketenlerin mide ve akciğer kanseri riskinin daha düşük olduğu görülmüştür (3).
- Diyabete Etkileri:
-
- Yeni teşhis konmuş, Tip 2 diyabeti olan hastalarla yapılan çalışmada, Ginseng kullanımıyla; açlık kan glukoz seviyelerinde iyileşme görülmüştür (4).
- Kardiyovasküler Sistem Etkileri:
-
- Yapılan çalışmalarda; antioksidasyon, lipid profillerinin düzeltilmesi, kan basıncının ayarlanması, kalp fonksiyonunun iyileştirilmesi ve trombosit adezyonunun azaltılması gibi etkileri ile kardiyovasküler hastalıklar üzerine olumlu etkileri görülmüştür (5).
Advers Etkileri, Kontraendikasyonlar ve İlaç Etkileşimleri:
Piyasadaki formülasyonların farklılığına göre etkileri değişebilmekle birlikte;
- Panax ginseng genellikle iyi tolere edilir, yan etkileri reversibl ve hafiftir.
- Bunlar genellikle; bulantı, diyare, baş ağrısı, hipertansiyon ya da hipotansiyon gibi sıralandırılabilir.
- Kafein ile etkileşme girip hipertansiyona neden olabilir.
Özellikle yüksek doz ve uzun süreli kullanımda kontrendikasyonları;
- Akut astım, enfeksiyonlar, burun kanaması veya aşırı adet kanamasına neden olabilir (4).
Kullanım konusunda özellikle uyarılması gereken hasta grupları ve ilaç etkileşimleri:
- Diyabet hastalarında kullanım, hipoglisemik etkileri nedeniyle ilaçlarıyla etkileşime girebilir,
- Pıhtılaşma problemi olan hastalarının kullandığı antiplateletler ve antikoagülanlarla etkileşimi olabilir, varfarin etkinliğini azaltabilir.
- Araştırmalar, ginseng tüketiminin, kanser hastalarının tedavisinde kullanılan kemoterapötik ajanların sitotoksisitesini artırdığını kanıtlamıştır (6).
Referanslar:
- Potenza, M. A., Montagnani, M., Santacroce, L., Charitos, I. A., & Bottalico, L. (2023). Ancient herbal therapy: A brief history of Panax ginseng. Journal of ginseng research, 47(3), 359-365.
- Zhang, H., Abid, S., Ahn, J. C., Mathiyalagan, R., Kim, Y. J., Yang, D. C., & Wang, Y. (2020). Characteristics of Panax ginseng cultivars in Korea and China. Molecules, 25(11), 2635.
- Attele, A. S., Wu, J. A., & Yuan, C. S. (1999). Ginseng pharmacology: multiple constituents and multiple actions. Biochemical pharmacology, 58(11), 1685-1693.
- Kiefer, D., & Pantuso, T. (2003). Panax ginseng. American family physician, 68(8), 1539-1542.
- Kim, J. H. (2018). Pharmacological and medical applications of Panax ginseng and ginsenosides: a review for use in cardiovascular diseases. Journal of ginseng research, 42(3), 264-269.
- Choi, M. K., & Song, I. S. (2019). Interactions of ginseng with therapeutic drugs. Archives of pharmacal research, 42(10), 862-878.
